امروز: پنجشنبه, ۱۰ فروردین ۱۳۹۶

آخرین خبرها

تدبیر شرق

ایرج ندیمی: وقتی انبار‌ها خالی شد، تحریم‌ها مهم شد

تاریخ انتشار : دوشنبه ,۱۵ مهر ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۱۴
نخست  ←   اقتصاد   ←   ایرج ندیمی: وقتی انبار‌ها خالی شد، تحریم‌ها مهم شد
ایرج ندیمی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس است. او می‌گوید شاید واقعاً لازم نباشد مردم را در جریان جزئیات تحریم‌ها قرار داد؛ هرچند مردم بالاخره از راه این همه کانال‌های ارتباطی خودشان به موضوع پی خواهند برد

ایرج ندیمی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس است. او می‌گوید شاید واقعاً لازم نباشد مردم را در جریان جزئیات تحریم‌ها قرار داد؛ هرچند مردم بالاخره از راه این همه کانال‌های ارتباطی خودشان به موضوع پی خواهند برد. وی همچنین معتقد است که دلیل اینکه دولت در اوایل روبه‌رو شدن با تحریم‌ها و مورد تاثیر احتمالی آنها صحبت نمی‌کرد، این بود که انبار‌ها پر بود و تحریم‌ها احساس نمی‌شد، اما وقتی انبار‌ها خالی شد شرایط تغییر کرد. درباره این موضوع با او که در دولت گذشته هم مسئولیت‌هایی در حوزه اقتصاد داشت به گفت‌وگو پرداخته ایم.

آقای ندیمی! ایران از ابتدای انقلاب تا به حال همواره با تحریم‌های خارجی درگیر بوده و هیچ وقت این همه شنیده و گفته نشده است که تحریم‌ها بر اقتصاد ایران تاثیر می‌گذارد، حالا در این چند سال اخیر یک باره ورق برگشته و همه مدام از تحریم‌ها حرف می‌زنند، چه اتفاقی افتاده است؟
این درست است که ما در دوره جنگ و قبل و بعد از آن هم تحریم‌های سختی داشتیم و مشکلات اقتصادی‌مان خیلی زیاد بود، اما مسلماً تحریم‌های اخیر با آن چیزی که به‌طور تاریخی با آن درگیر هستیم متفاوت است. تحریم‌های قبلی ما بیشتر از جانب آمریکا بود و تنها برخی از هم‌پیمان‌های این کشور آنها را عملی می‌کردند. در خیلی از موارد به جز خرید هواپیما هم‌ امکان دور زدن این تحریم‌ها برای ما وجود داشت، اما در سال‌های اخیر اتفاقی که افتاده خیلی متفاوت‌تر از چیزی است که قبلا تجربه شده است. در این سال‌ها آمریکا تلاش کرده تحریم‌ها را علیه ایران، جهانی و همه را با خودش همراه کند. در مرحله اول هم دیدید که موفق شدند اروپا را در کنار خودشان قرار دهند و مساله با سازمان ملل را ایجاد کنند. شرایط به گونه‌ای شده است که کلا در تمام دنیا هر کشوری که با ما معامله کند، دچار مشکل و عواقب بعدی‌اش می‌شود.
این تحریم‌های اخیر برعکس دوره‌های قبل، بسیار هم گسترده‌تر بوده‌اند. این بار حتی اشخاص، کالا‌ها و شرکت‌ها را هم شامل شده است. از آمریکا هم که خارج شده‌اند و تمام دنیا را برگرفته است، بنابراین طبیعی است که در این شرایط و اوضاع کار برای ما سخت‌تر شود.

در همین وضعیت هم خیلی‌ها معتقد هستند که شرایط ما از دوران جنگ بد‌تر نبود، با این فرق که در آن زمان مدیرانی بر سر کار بودند که می‌توانستند با تدبیر مساله را حل کنند؛ شما نقش مدیریت را در تشدید بحران‌های اخیر اقتصادی کشور چطور ارزیابی می‌کنید؟
این درست است که بخش زیادی از تحریم‌ها را می‌توانستیم با فضا‌سازی و فضا‌شکنی مدیریت کنیم، در این مورد باید دقت بیشتری می‌شد تا بهانه به دست خارجی‌ها داده نشود. ما البته نباید از دشمن انتظار دوستی داشته باشیم، اما وقتی مثلا قطعنامه شورای امنیت هم صادر می‌شود، نمی‌توانیم به آن کاملا بی‌توجه باشیم. ما باید سعی می‌کردیم موضوعات را انکار نکنیم و فرصت به دست دشمنانمان ندهیم. برخورد دیپلماتیک با موضوعات خیلی مهم است، وقتی ما در چنین فشاری هستیم، نباید مسائل غیر‌ضروری را بیان کنیم که می‌دانیم برای ما هزینه دربر خواهد داشت. در شرایطی که آمریکا تلاش می‌کرد دنیا را علیه ما مجاب کند، ما هم مدام بهانه دست آنها داده‌ایم و این درست نبوده است.

آقای ندیمی! در تمام چند سال گذشته شما از نزدیک شاهد بودید که با اینکه تحریم‌ها هر روز فشار بیشتری به منابع ما می‌آورد همواره گفته می‌شد که تحریم‌ها اثر‌گذار نبوده و مطبوعات و رسانه‌ها از طرف مسائل مربوط به آن منع می‌شدند، فکر می‌کنید چنین برخوردی با موضوعی مثل تحریم‌هایی که تا این حد کلان و گسترده بوده‌اند، چه نتایجی را دنبال داشته است؟
واقعیت این است که شاید خیلی لازم نباشد در سطح وسیع در مورد تحریم‌ها با عامه مردم صحبت شود، شاید لازم نباشد که همه مردم در جریان جزئیات چنین مسائلی قرار بگیرند، چراکه این مساله باعث می‌شود مردم نسبت به آینده بدبین و نگران بشوند اما این به آن معنی نیست که نباید کلیات در این موضوع به مردم گفته شود، هرچند شاید لازم نباشد وارد جزئیات شد.
اما این موضوع یک روی دیگری هم دارد و آن، این است که نباید مسئولان، واقع‌بینی خودشان را از دست بدهند و به آنچه که برای مردم می‌گویند ایمان پیدا کنند. نگاه مسئولان باید در اینگونه موارد واقع‌بیانه باقی بماند. متن‌های سخنرانی نباید باعث شود که مسئولان کم‌کاری کنند.
متاسفانه بسیاری از مسئولان ما با این موضوع بسیار عادی برخورد کرده‌اند، در حالی که تولید‌کنندگان و فعالان اقتصادی ما دغدغه روزانه داشتند و مرتب اصرار می‌کردند خیلی از مسائل را نباید حتی یک دقیقه به تأخیر انداخت. برخی مسئولان ما بر این اعتقاد بودند که این کار‌ها را می‌شود فردا، هفته آینده، ماه بعد یا حتی سال آینده هم انجام داد. خیلی از مسئولان متوجه نبودند که این اتفاق‌ها چقدر واقعی است و همین مساله بر نگرانی‌ها افزوده است. اینها بود که باعث شد ما برای مقابله با تحریم‌ها برنامه‌ریزی نکنیم و آن حساسیت لازم را نداشته باشیم. مردم حق دارند در این مورد سوال کنند. این درست است که ما می‌گوییم بازگویی جزئیات باعث نگرانی مردم و سیاه‌نمایی می‌شود اما نباید خودمان را گول بزنیم. آنچه که من در سال‌های اخیر دیدم، این بود که مسئولان کار محسوسی برای مقابله با تحریم‌ها نکرده‌اند، یا حداقل کار‌هایی که کرده‌اند، ما آثار آنها را ندیده‌ایم و در نتیجه می‌شود گفت که کاری انجام شده است.

چه کار‌هایی لازم بود در این زمینه انجام شود؟
واقعیت این است که در سال‌های اخیر بسیاری از قوانین ما باید با قوانین کلان ما بازنگری و هماهنگ می‌شد. یکی از موضوعات همین هدفمندی بود که باید بسیاری از قانون‌ها با آن هماهنگ می‌شد، مورد دیگر همین تحریم‌ها بود که باید قوانین را با‌توجه به آنها بازنگری می‌کردیم.
بسیاری از فعالان اقتصادی ما این اعتقاد را داشتند که مسئولان ما اصلا احساس نمی‌کنند که این تحریم‌ها چه تاثیری در فضای اقتصاد ما دارد. برنامه‌ریزی برای این مشکلات وجود نداشت. وقتی ما با همان قوانین قبلی می‌خواهیم در شرایط جدید کار کنیم، تولید‌کننده ما ضرر می‌کند، در حالی که مسئولان فکر می‌کند که به قوانین عمل می‌کند، در واقع دارد آب به آسیاب دشمن می‌ریزد.

اما آقای ندیمی! این نادیده گرفتن‌ها عملا نتوانست باعث شود که مردم از تحریم‌ها غافل شوند، به‌هرحال آنها به صورت روزانه با این مسائل درگیر بودند...
این هم درست است، ما در شرایطی زندگی می‌کنیم که تعداد رسانه‌ها و امکانات، آنقدر زیاد است که دیگر پنهان کردن موضوعات از مردم غیر ممکن است، به خصوص برای طولانی مدت این مسلم است که سیاست پنهان کردن نمی‌تواند کاربرد طولانی مدت داشته باشد.

با این وجود شما هم شاهد بوددید که در ماه‌های آخر دولت اخیر، ورق به‌طور کامل برگشت و یک‌باره تمام مشکلات به گردن تحریم‌ها افتاد...
شاید به این دلیل بود که مسئولان تصور می‌کردند می‌تواند یک طوری این مشکل را جمع کنند و می‌توانند راهی برای دور زدن تحریم‌ها پید کنند، ضمن اینکه در آغاز دوران تحریم‌ها انبار‌ها هنوز پر بود، هرچه موجودی انبار‌ها کمتر شد، پرداختن به تحریم‌ها هم در کشور بیشتر شد. وقتی به قول رئیس‌جمهور،‌ ذخیره‌‌‌ها به هفته و روز رسید، تازه این موضوع مطرح شد که تحریم‌ها تاثیر‌گذار بوده است. بعد واقعیت را گفتند، در صورتی که می‌توانستند از ابتدای بگویند که تحریم‌‌ها وجود داشته و آثارش هم قابل مشاهده است اما آن موقع که باید اطلاع‌رسانی می‌کردیم نکردیم. شعار‌های اقتصادی برای سال‌های متمادی‌ نشان می‌دهد که رهبری اعتقاد دارند که باید در مورد اقتصاد و تحریم‌ها فکری کرد، این نشان می‌دهد که مساله وجود داشته است. با این حال، خیلی از مسئولان صرفا به این دلیل که فکر می‌کردند می‌توان راهی برای دور زدن این تحریم‌ها پیدا کرد، از پرداختن به آنها خود‌داری کردند، تا جایی که کار به این شرایط فعلی رسید.

می‌توان پیش‌بینی کرد که اگر اطلاع رسانی می‌شد، چه اتفاقاتی در اقتصاد کشور می‌افتاد؟
مردم اگر اطلاع داشتند،‌شاید می‌توانستند مصرفشان و سرمایه‌شان را مدیریت کنند، البته باید این را هم در نظر داشت که برای هر موضوعی می‌توان سناریو‌های دیگری را هم در نظر گرفت. مهم این است که بتوانیم موضوعات را پیش‌بینی کنیم، وگرنه وقتی آتش را می‌بینید که صحبت کردن در مورد دود آن هنر نیست/مثلث